blog przewodnicki
poniedziałek, 13 października 2014
Jak brzmi Grochów? To parę nut unoszących się w powietrzu od strony Synfoni Varsovii przemieszane z echem końskiego rżenia i akordami właśnie naprawionej harmonii.
W rytmie wygrywanym kiedyś przez stukot wąskotorówki, a dziś warkot helikoptera. Okraszony gwizdem pociągów odprawianych z Olszynki Grochowskiej. Uważaj na hałas ostrzału artyleryjskiego, który pozostawił na ceglanym budynku największą miejską bliznę...

Dźwięki Grochowa to nowy spacer/gra miejska WarsOff dla dzieci w wieku szkolnym. To muzyka dzielnicy składająca się z dźwięków, które słyszymy codziennie oraz tych, które słyszymy okazjonalnie i tych, które istnieją już tylko w lokalnej historii.
Poniżej kilka fotek ze spaceru zrealizowanego we wrześniu 2014 roku dla Fundacji Osiem Życzeń, udział wzięli mali słuchacze Popołudniowej Szkoły Filmowej, którzy rozpoczęli prace nad filmami animowanymi.

Audio spacer ma charakter gry miejskiej, w której uczestnicy mają okazję poczynić wiele inspirujących odkryć.wycieczki dla dzieci warszawaspacery dla dzieci z przewodnikiem Warszawagra miejska Grochówwycieczki po Warszawie dla dzieci
fot. J. Łagowski Fundacja Osiem Życzeń
niedziela, 12 października 2014

Co zrobić z żydowskimi cmentarzami po wojnie, jako miejscami, które przestały pełnić swoje funkcje? Zastosowanie nagrobków jako materiału budowlanego w publicznych miejscach w powojennej Warszawie, to jedno z najbardziej szokujących "zastosowań".

Pomnik z macew na dawnym kirkucie

Przy okazji dyskusji towarzyszącej rozbiórce macew, która odbywa się właśnie w parku "Leśnika" warto pokazać inny przykład.

macewy codziennego użytku

W Łukowie (obecnie woj. lubelskie) kilkudziesięciotysięcznym miasteczku z prężną gminą żydowską przed wojną, macewy z dawnego kirkutu wykorzystano do... postawienia pomnika upamiętniającego poległych i pomordowanych starozakonnych, jak również tych walczących w partyzantce. Pomnik powstał cztery lata po wojnie - 19 czerwca 1949 r. i był symbolicznym nagrobkiem dla uczczenia pamięci Żydów ekshumowanych tego roku z terenów Łukowa i okolic.

macewy Łuków

Organizacją ekshumacji i uroczystościami związanymi z budową pomnika, (które były jednocześnie sposobem na uporządkowanie terenu dawnego kirkutu) zajął się specjalnie powołany Komitet. Ze względu na datę można przypuszczać, że odbywało się to w ramach odbudowy życia żydowskiego w Polsce, z inspiracji ocalałych Żydów, kiedy jeszcze było to możliwe. Na początku lat 50 tych państwo zdelegalizowano bowiem wszelkie żydowskie organizacje.

zniszczone macewy

Źródło i zdjęcia za: dr Krzysztof Czubaszek, http://www.kirkuty.xip.pl

środa, 08 października 2014

macewy użytkowe park warszawa

Prace przy rozbiórce parkowej architektury z nagrobków trwają. Część parku zajmują już stosy z kawałków piaskowca - te, na których widać napisy i ornamenty są ustawiane oddzielnie.

pergole z macew na Pradze

Tutaj widać zwieńczenie macewy z płaskorzeźbą - motywem dłoni złożonych w geście błogosławieństwa, umieszczane na nagrobkach potomków arcykapłana Aarona. Czasem któraś z nierównomiernych brył wyróżnia się wyblakłym chyba czerwonym kolorem - macewy były kiedyś malowane na czerwono, żółto, niebiesko. Dziś te otwarte dłonie  w czasie rozbiórki nasypów z macew nabierają nowej symboliki...

nagrobki park leśnika

Sporo jest kawałków kamieni z rosyjskojęzycznymi inskrypcjami. Skąd się tu wzięły?

macewy z parku leśnika

Oto dawny budulec parkowych murków, nasypów i zabezpieczeń - tu kawałki są w całkiem dobrym stanie, częściej jednak są zabetonowaną masą. W tle pergole z macew zarośnięte winem, które wkrótce także zostaną rozebrane. To na pergolach można było dostrzec napisy w jidysz.

macewy w parku

Wkrótce kamienie zostaną przewiezione na Cmentarz Żydowski na Bródnie. Ale pracy jest jeszcze bardzo dużo - chociażby całe obramowanie placu zabaw i murki z drugiej strony parku.

macewy na placu zabaw

I na koniec refleksja - w urzędzie dzielnicy, musiał pozostać ślad po tej powojennej rewitalizacji parku. Kto, jak, dlaczego zdecydował o użyciu nagrobków jako materiału do ozdobienia parku, miejsca na potańcówki i placu zabaw? W skali Warszawy nie był to oczywiście odosobniony przypadek, ale może odpowiedź na te pytania pomoże zrozumieć dlaczego kilka lat po wojnie na tak dużą skalę zwieziono tu te nagrobki, połamano i zmieniono na parkowe meble.


poniedziałek, 06 października 2014

macewy park leśnikaW poniedziałek 6 października rozpoczęło się rozbieranie parkowych murków i pergoli wykonanych z macew prawdopodobnie z praskiego cmentarza na Bródnie. To zaskoczyło okolicznych mieszkańców, gdyż rozbiórka zapowiadana była na przyszły rok.

Usuwają je pracownicy warszawskiego Zakładu Remontu i Konserwacji Dróg. Dyskusja o potrzebie przewiezienia macew na cmentarz trwała od kilku lat, problematyczne było ustalenie podmiotu, który pokryje koszty przewiezienia macew. W rozmowach z Warszawską Gminą Żydowską oraz burmistrzem Pragi Południe uczestniczyli między innymi działacze ze Stowarzyszenia Szymona An-skiego, znanli z projektu Kibuc Grochów.

macewy codziennego użytku

Obecna rozbiórka jest możliwa dzięki prywatnemu amerykańskiemu ofiarodawcy.

macewy grochów

Parkowe murki oraz pergole zbudowane z macew otaczały przez kilkadziesiąt lat "okrąglak", czyli dawną widownię przed drewnianą sceną z zadaszeniem. Scena stała tu niedługo, do lat 60 tych i odbywały się na niej między innymi przedstawienia i potańcówki.

Choć pergole porasta wino można było na nich zauważyć ornamenty charakterystyczne dla nagrobków oraz napisy ijdysz. Na jednej z palet widoczne są napisy cyrylicą oraz ornament w kształcie krzyża - takich zagadek przy odsłanianiu i odkopywaniu macew na pewno będzie więcej.

W trakcie wyjmowania macew okazało się jak ogromna ich ilość została zużyta do parkowej architektury. Macewy posłużyły jako budulec w trakcie powojennej modernizacji parku. 

macewy park leśnika

Długo czekaliśmy, aż wrócą na swoje pierwotne miejsce, a park Leśnika nie będzie już jednym z ostatnich miejsc w Warszawie, gdzie można  zobaczyć macewy użytkowe. Warto za to sprawdzić murki w Parku Skaryszewskim, które wyglądają łudząco podobnie.

Czekamy na nowe szaty parku Leśnika.

macewy z cmentarza bródnowskiego

wtorek, 02 września 2014

Pomnik 4 śpiących

Tak wyglądają przygotowania do powrotu Czterech Śpiących na Pragę. Chłopaki będą stali bardziej na północ - bliżej osiedla Praga I, bliżej cerkwi i dawnej komendy na Cyryla, a dalej od pewnej kamienicy z Targowej z nieprzychylnymi im lokatorami.

Póki nie wrócą ( a wróble ćwierkają, że w tym roku to jeszcze nie nastąpi?) za śpiących robią różni lokalni ochotnicy, podsypiając publicznie w miejscach niekoniecznie do tego przeznaczonych...

Foto wykonał nieoceniony Jacek Natorff, którego pozdrawiam!

 

1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 44